Hôm nay là ngày đầu tiên của tháng 3 rồi. Thời gian trôi đi thật nhanh đúng không? Bạn và tôi, chúng ta đã đi cùng nhau được 4 tháng. Bạn đang ở trong giai đoạn nào của thai kỳ rồi? Tôi mong bạn luôn khỏe và bình yên trên hành trình làm mẹ của mình.

Trong bài viết về các loại vitamine và thực phẩm chức năng, một độc giả đã hỏi rằng “Làm cách nào để biết cơ thể thiếu chất gì mà bổ sung?”, tôi đã trả lời rằng “Bác sĩ có thể cho thử máu để kiểm tra lượng chất có trong cơ thể bạn”. Từ đó, bạn cũng thấy rằng thử máu là vô cùng quan trọng để theo dõi thai kỳ. Nhưng bạn có biết rằng các xét nghiệm máu còn được tiến hành trong những trường hợp nào nữa không? Trong bài viết hôm nay, tôi sẽ cung cấp cho bạn thông tin về một số xét nghiệm bắt buộc hoặc nên làm nhé!

Các xét nghiệm máu cần làm trong thai kỳ

Để theo dõi sức khỏe thai kỳ, ngoài việc thăm khám bình thường, mẹ bầu còn được siêu âm, thử máu và thử nước tiểu. Trong đó, xét nghiệm máu sẽ mang đến rất nhiều thông tin về thể chất của cả mẹ bầu và thai nhi. Nhiều xét nghiệm là bắt buộc cho tất cả mẹ bầu trong khi một số được khuyến khích hoặc dành cho những mẹ thuộc nhóm đối tượng có rủi ro cao. Về cơ bản, các xét nghiệm được phân thành các nhóm chính sau:

1. Xét nghiệm chẩn đoán mang thai

2. Xét nghiệm nhóm máu

3. Xét nghiệm công thức máu và bất thường về máu

4. Xét nghiệm nhóm bệnh truyền nhiễm

5. Xét nghiệm tầm soát dị tật thai nhi

6. Xét nghiệm phát hiện rủi ro, bệnh lý thai kỳ

7. Xét nghiệm định lượng dưỡng chất trong cơ thể mẹ

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt xem qua từng nhóm xét nghiệm để hiểu hơn về mục đích và mức độ cần thiết của mỗi nhóm nhé.

1- Xét nghiệm chẩn đoán mang thai

Như đã được đề cập trong bản tin “Ba cách kiểm tra để xác nhận việc mang thai”, bên cạnh thử nước tiểu và siêu âm, thử máu để kiểm tra nồng độ hormon beta-hCG cũng được sử dụng để chắc chắn việc bạn đã có thai hay chưa. Do có độ nhạy cao, đây là cách cho bạn kết quả sớm nhất và chính xác nhất, có thể tiến hành trong khoảng từ 8-11 ngày sau khi thụ thai, trước cả khi bạn có các dấu hiệu mang thai như trễ kinh, căng tức ngực, ốm nghén…

Xét nghiệm kiểm tra hCG trong máu có tính chất định lượng, nên dựa vào kết quả, bác sĩ có thể dự đoán được thai kỳ của bạn đang ở trong khoảng tuần thứ bao nhiêu. Thông tin này khá hữu ích trong trường hợp bạn không nhớ được ngày quan hệ hay ngày đầu của chu kỳ kinh cuối. Thông tin về tuổi thai lúc này có tính chất tương đối nhưng sẽ giúp bác sĩ định hướng cho các thăm khám tiếp theo, đặc biệt là thời điểm diễn ra mốc siêu âm 12 tuần (Mốc siêu âm đưa ra ngày dự sinh lý thuyết).

Ngoài ra, lượng hCG trong máu có thể cung cấp thông tin bổ sung cho phép bác sĩ dự đoán về việc mang thai đôi, sảy thai, mang thai ngoài tử cung trước khi các thông tin này có thể được xác nhận bằng siêu âm.

Read more

Hôm nay bạn cảm thấy thế nào, có mệt mỏi nhiều không hay tràn đầy năng lượng? Bạn đang ở đâu trên hành trình làm mẹ? Nếu đang mang thai, sức khỏe thai kỳ của bạn vẫn ổn chứ?

Đừng quên rằng để có một thai kỳ an yên, việc thăm khám định kỳ là cần thiết, nhất là 3 mốc siêu âm quan trọng. Thế nhưng, bạn đã hiểu rõ mục đích của các lần siêu âm này chưa? Việc hiểu tầm quan trọng của các lần siêu âm sẽ khiến bạn ghi nhớ hơn và chọn nơi siêu âm uy tín để không bỏ lỡ những thời điểm vàng trong việc tầm soát thai kỳ.

Siêu âm thai là gì?

Siêu âm là kĩ thuật sử dụng sóng âm thanh tần số cao để ghi lại hình ảnh của thai nhi ở trong tử cung của người mẹ. Trong quá trình siêu âm, đầu dò của máy sẽ được đặt trên da và một lớp gel sẽ được thoa lên bụng để đảm bảo đầu dò và da tiếp xúc tốt. Khi đầu dò di chuyển trên bụng mẹ bầu, hình ảnh của em bé sẽ xuất hiện trên màn hình siêu âm.

Ngoài siêu âm thành bụng, bác sĩ/kĩ thuật viên có thể sử dụng phương pháp siêu âm qua âm đạo, bằng cách sử dụng đầu dò có kích thước nhỏ, bọc một lớp vỏ nhựa hoặc bao cao su, rồi đưa vào âm đạo của người mẹ. Phương pháp này cho hình ảnh sắc nét hơn và thường được sử dụng trong giai đoạn đầu của thai kỳ khi thai nhi còn rất nhỏ.

Hiện nay, có một số loại siêu âm khác nhau, phổ biến nhất là siêu âm hai chiều (2D) vì máy móc rẻ. Kĩ thuật này cho ra hình ảnh phẳng. Tiếp đến là siêu âm 3D – cung cấp hình ảnh ba chiều, cho phép nhìn thấy chiều rộng, chiều cao và chiều sâu của hình ảnh. Công nghệ mới nhất là siêu âm 4D, cho phép nhìn thấy hình ảnh ba chiều của thai nhi đang di chuyển, cử động trực tiếp.

Trong bài viết về “Ba cách kiểm tra để xác nhận việc mang thai”, tôi có đề cập đến việc siêu âm được nhiều mẹ bầu sử dụng để biết mình có thai bên cạnh thử máu và nước tiểu, tuy nhiên đây không phải là mục đích chính của siêu âm bởi kết quả siêu âm có thể cung cấp cho bạn nhiều thông tin hữu ích hơn thế. Mục đích chính của siêu âm là giúp sàng lọc, theo dõi sự phát triển của thai nhi để từ đó đánh giá sức khỏe thai kỳ. Vậy mẹ bầu cần siêu âm vào thời điểm nào?

Ba mốc siêu âm quan trọng

Trong thực tế, nhiều mẹ bầu cảm thấy lo lắng, bất an về em bé trong bụng nên đi siêu âm thường xuyên 1-2 lần/tháng hay thậm chí 1 lần/tuần. Trong khi đó, có những mẹ bầu lại không nhớ rõ được các mốc siêu âm nên chỉ đi siêu âm 1-2 lần ngẫu nhiên trong cả thai kỳ. Số ít hơn lo sợ việc siêu âm gây ảnh hưởng không tốt đến thai nhi nên cả thai kỳ không đi siêu âm lần nào. Tuy nhiên, bạn có biết là việc siêu âm cẩn thận vào 3 mốc quan trọng là 12, 22, 32 tuần có thể giúp các bác sĩ sàng lọc, phát hiện sớm các vấn đề để có thể can thiệp kịp thời hoặc đưa ra lộ trình phù hợp cho mẹ bầu, giúp giảm thiểu những tổn thương ở cả mẹ và bé ở giai đoạn sau sinh.

1- Mốc đầu thai kỳ - tuần 12

Mốc siêu âm này thường diễn ra trong khoảng từ tuần 10 đến 14 của thai kỳ, giúp xác định ngày dự sinh. Căn cứ vào cân nặng, kích thước của thai nhi, bác sĩ sẽ đưa ra dự đoán sát nhất về tuổi thai và ngày dự sinh lý thuyết. Một số thông tin khác cũng được đưa ra như:

-        Số lượng thai nhi và cấu trúc nhau thai;

-        Thai nhi đã làm tổ ổn định trong tử cung chưa;

-        Sự phát triển của em bé trong bụng;

-        Phát hiện những bất thường của thai nhi như dị tật ống thần kinh (Spina bifida).

Cũng trong lần siêu âm này, bạn có thể yêu cầu sàng lọc hội chứng Down thông qua double-test. Việc sàng lọc này bao gồm xét nghiệm máu và đo độ mờ da gáy của thai nhi trên hình ảnh siêu âm. Việc đo độ mờ da gáy sẽ cho kết quả chính xác nhất trong khoảng từ 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày, nhưng thường được thực hiện khi thai được 12 tuần.

2- Mốc giữa thai kỳ - tuần 22

Mốc này thường diễn ra trong khoảng từ tuần 18 đến 22 của thai kỳ, với mục đích phát hiện các dị tật về hình thái. Các hình ảnh siêu âm có thể cho thấy những bất thường liên quan đến cơ quan chức năng như tim, thận, bụng, não, ống thần kinh, mặt, xương. Nếu muốn biết giới tính của thai nhi, bác sĩ/kĩ thuật viên cũng có thể quan sát rõ trong lần siêu âm này.

Ngoài ra, ở mốc này, siêu âm cũng giúp kiểm tra lượng nước ối, cấu trúc nhau thai, lưu lượng máu, chiều dài cổ tử cung…

3- Mốc cuối thai kỳ - tuần 32

Mốc siêu âm này giúp xác định vị trí của thai nhi và bánh nhau, xem em bé đang ở vị trí nào, đã quay đầu chưa. Các bác sĩ/kĩ thuật viên sẽ vẫn tiếp tục kiểm tra lượng nước ối, đánh giá nhau thai, cổ tử cung để đưa ra những tiên lượng về việc sinh nở sắp diễn ra.

Một số lưu ý liên quan đến việc siêu âm

Hiểu được mục đích chính của từng lần siêu âm, mẹ bầu sẽ thấy không nên bỏ qua mốc nào trong 3 mốc phía trên cả. Bạn cũng không cần phải lo nhiều về tác động của siêu âm vì theo Cơ quan quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Đại học Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), chưa tìm thấy bằng chứng đáng tin cậy nào cho thấy siêu âm gây hại cho em bé trong bụng.

Tác dụng không mong muốn sẽ chủ yếu là cảm giác của mẹ khi siêu âm như áp lực khi di đầu dò trên bụng có thể khiến mẹ bầu hơi khó chịu hoặc việc sử dụng đầu dò qua âm đạo có thể khiến mẹ bầu đau và không thoải mái. Bên cạnh đó, bạn cũng nên chọn cơ sở uy tín để đảm bảo đầu dò luôn được khử trùng và vệ sinh sạch sẽ; nhất là trong trường hợp siêu âm qua âm đạo, đầu dò phải được bọc bao cao su mới để tránh lây nhiễm các bệnh qua đường âm đạo.

Ngoài ra, việc chọn cơ sở uy tín cũng sẽ đảm bảo việc bạn được siêu âm bởi những bác sĩ, kĩ thuật viên có kinh nghiệm bởi kĩ thuật viên chưa được đào tạo có thể đưa ra những chẩn đoán hay dự báo sai lầm về tình trạng sức khỏe của em bé hoặc bỏ sót một bất thường nào đó. Chuyên gia có kinh nghiệm có thể giải thích chính xác các hình ảnh bất thường được nhìn thấy qua siêu âm và đưa ra những khuyến cáo cụ thể.

Bạn nên hỏi thêm về việc có cần uống nhiều nước trước khi siêu âm để hình ảnh hiện lên rõ nét hơn không. Bạn cũng cần lưu ý không nên bôi nhiều kem dưỡng da, chống rạn lên vùng bụng trước khi siêu âm 2-3 ngày vì lớp kem còn lưu giữ lại dưới da có thể cản trở hình ảnh siêu âm.

Cuối cùng, bạn nên hiểu rằng việc siêu âm giúp bạn thấy em bé đang phát triển bình thường nhưng cũng đồng thời có thể cho thấy những bất thường, nhất là nguy cơ dị tật và hội chứng Down. Vì thế, bạn có thể nghĩ xem mình sẽ đón nhận những kết quả không tốt theo cách nào, bạn muốn thảo luận thêm với ai sau đấy về các bước tiếp theo (xét nghiệm máu, chọc ối, đình chỉ thai kỳ...). Hãy nhớ rằng các bác sĩ, chuyên gia y tế và người thân luôn sẵn sàng ở bên để giúp bạn đưa ra những lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe của bạn cũng như em bé trong bụng.

------------

Tài liệu tham khảo:

1. https://www.nhs.uk/pregnancy/your-pregnancy-care/ultrasound-scans/

2. https://www.nhs.uk/pregnancy/your-pregnancy-care/12-week-scan/

3. https://www.nhs.uk/pregnancy/your-pregnancy-care/20-week-scan/

4. https://www.pregnancybirthbaby.org.au/ultrasound-scan

5. https://www.stanfordchildrens.org/en/topic/default?id=ultrasound-in-pregnancy-90-P02506

Cách tốt nhất là kiểm tra bằng các phương pháp phù hợp. Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ cho bạn 3 cách mà mọi người thường làm cùng trường hợp áp dụng để bạn có thể đưa ra lựa chọn cho mình.

1) Bộ kit thử thai tại nhà

Kiểm tra nước tiểu bằng bộ kit thử thai (hay còn gọi là que thử) được bán ở hiệu thuốc là cách làm phổ biến nhất mà các chị em phụ nữ áp dụng khi nghĩ rằng mình mang bầu. Cách này vừa nhanh, vừa rẻ lại thuận tiện, nên có thể thử nhiều lần tại nhà. Nhưng bạn có tự hỏi tại sao một que thử bé tí lại có thể phát hiện ra được việc bạn mang bầu hay chưa? Liệu kết quả có chính xác không?

Nguyên tắc phát hiện việc mang thai

Que thử thai phát hiện việc bạn mang bầu dựa trên nồng độ hormone beta-hCG có trong nước tiểu. Hormone này được tiết ra bởi phôi thai ngay từ rất sớm, vào khoảng ngày thứ 6 sau khi thụ thai và sẽ tăng cao nhanh chóng trong tam cá nguyệt thứ nhất, đạt đỉnh trong khoảng tuần thai thứ 8-11. Hormone này xuất hiện trong cả máu và nước tiểu. Khi bạn thấy mình trễ kinh đồng nghĩa với việc hormone hCG đã được sản xuất ra trong cơ thể và phát hiện được trong nước tiểu.

Lưu ý khi sử dụng que thử

Que thử thai chỉ mang tính chất định tính nhưng lại có độ nhạy tương đối cao với độ chính xác từ 97% đến 99% nếu bạn làm đúng theo hướng dẫn. Kết quả dương tính vì thế khá đáng tin cậy nhưng với âm tính, đôi khi là kết quả âm tính giả do thử quá sớm trong thai kỳ hoặc chưa thực hiện theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất. Để hạn chế trường hợp này, bạn cần lưu ý mấy điểm sau:

• Chỉ sử dụng que thử thai còn hạn sử dụng và làm theo từng bước được nhà sản xuất hướng dẫn;

• Tùy loại que thử nhưng đa phần đều cho kết quả chính xác nếu bạn bắt đầu trễ kinh khoảng 1 ngày, vì thế không nên thử quá sớm mà hãy chờ đến ngày đầu tiên bị chậm kinh;

• Nên thử vào buổi sáng ở lần đi vệ sinh đầu tiên để nước điểu có lượng hCG đậm đặc nhất, không nên uống nhiều nước trước khi thử vì có thể làm loãng nước tiểu, nồng độ hCG giảm khiến que thử không phát hiện được;

• Nên sử dụng đồng hồ bấm giờ để đo thời gian đúng như hướng dẫn của nhà sản xuất tránh việc để quá lâu khiến kết quả không chính xác;

• Nếu que thử hiện hai vạch, dù là vạch mờ cũng có nghĩa là dương tính. Nếu kết quả âm tính nhưng bạn tin rằng mình có thai, có thể thử lại sau đó 1-2 ngày vì nhiều khi bạn tính nhầm ngày trễ kinh.

2) Thử máu

Việc thử máu để phát hiện có thai dựa trên cùng nguyên tắc giống như thử nước tiểu, là đo nồng độ hormone hCG có trong máu của bạn. Đây là phương pháp định lượng nên cho biết chính xác nồng độ hCG trong máu, có thể giúp ước lượng tuổi thai. Phương pháp này có độ nhạy cao hơn so với que thử nước tiểu, cho phép phát hiện lượng hormone rất nhỏ nên có thể xác định sớm việc mang thai, trước cả khi bạn thấy trễ kinh. Tuy nhiên, thao tác phức tạp lại cần đo bằng máy nên phương pháp này chỉ được tiến hành tại trung tâm xét nghiệm hoặc bệnh viện, với chi phí cao hơn và mất nhiều thời gian hơn so với que thử tại nhà.

Vậy đo hCG trong máu cần thiết trong trường hợp nào?

Thông thường, việc kiểm tra máu là không cần thiết nếu thử nước tiểu đã cho kết quả dương tính rõ ràng, nhưng bác sĩ vẫn có thể chỉ định xét nghiệm này trong các trường hợp:

• Xác nhận sớm việc mang thai hoặc khi thử bằng que cho kết quả không rõ ràng;

• Nghi ngờ sảy thai (có biểu hiện chảy máu, đau bụng dưới):  Nồng độ hCG trong máu giảm đáng kể sau hai lần kiểm tra liên tiếp cách nhau 48-72 giờ cho thấy quá trình sảy thai đang diễn ra, và khi nồng độ hCG tụt xuống dưới 5 IU/L (hoặc mIU/mL), thai kỳ được coi như chấm dứt.

• Nghi ngờ mang thai ngoài tử cung: nồng độ hCG thấp, không tăng lên sau hai lần kiểm tra liên tiếp (cách nhau 48-72h), có thể kèm theo đau bụng dưới và chảy máu. Bác sĩ thường sẽ cho siêu âm để xác nhận lại.

• Sàng lọc nguy cơ rối loạn nhiễm sắc thể 21 (Hội chứng Down): thường kết hợp với các kiểm tra khác.

• Chẩn đoán và theo dõi các vấn đề sức khỏe không liên quan đến thai kỳ: ung thư buồng trứng.

Ngoài ra, nồng độ hormone hCG cao hơn bình thường cũng cho thấy khả năng mang đa thai nên bác sĩ có thể cho bạn tiến hành siêu âm đồng thời để xác nhận.

3) Siêu âm

Khi lướt qua nhiều diễn đàn, hội nhóm mang thai, mình gặp được vài câu hỏi khá phổ biến từ các chị em phụ nữ như “Em bị trễ kinh mấy ngày, có nên đi siêu âm không?” hay “Sao em thử que lên 2 vạch mà siêu âm không thấy gì?”.

Theo bạn, liệu có nên lựa chọn biện pháp này ở đầu thai kỳ?

Siêu âm là phương pháp được nhiều mẹ lựa chọn ngay khi thấy que thử thai hiện hai vạch. Tuy nhiên, ở những tuần đầu tiên, phương pháp này chưa hẳn là lựa chọn đúng đắn vì vừa tốn kém, lại có thể khiến bạn lo lắng nếu không quan sát được gì.

Nguyên nhân là ở những tuần đầu, thai nhi chưa làm tổ trong tử cung hoặc còn rất nhỏ, phôi thai chỉ có kích thước bằng hạt tiêu (khoảng 2 mm) nên khó quan sát được qua siêu âm màng bụng, nhất là khi nồng độ hCG chưa vượt ngưỡng 2000 IU/L. Bác sĩ có thể cho bạn tiến hành siêu âm đầu dò qua âm đạo của người mẹ nhưng siêu âm lúc này chỉ cho phép nhìn thấy túi thai chứ chưa đưa lại hình ảnh thai nhi rõ ràng.

Khoảng từ tuần thứ 6, việc siêu âm đầu dò cũng có thể giúp bác sĩ nghe tim thai của em bé nhưng nếu chưa nghe thấy gì, bạn cũng không nên căng thẳng, vì việc nghe thấy tim thai có thể muộn hơn. Từ 6,5-7 tuần, tim thai có thể nghe được rõ hơn với nhịp tim là 90-110 nhịp/phút. Một khi nhịp tim được phát hiện, khả năng tiếp tục thai kỳ sẽ vào khoảng 70%. Từ 8-9 tuần, tim thai đập mạnh và rõ ràng hơn, dễ phát hiện qua siêu âm, với nhịp đập nằm trong khoảng 140-170 nhịp/phút.

Vì lo lắng và mong ngóng con, nhiều mẹ muốn siêu âm sớm và liên tục nhưng điều này là không cần thiết và khá tốn kém nếu bạn khỏe mạnh, không có biểu hiện gì lạ, do chi phí siêu âm đầu dò thường cao. Mốc siêu âm quan trọng đầu tiên rơi vào tuần thứ 12 cho phép bác sĩ xác định tuổi thai, ngày dự sinh và một số dị tật thai nhi nên bạn cần ghi nhớ thời điểm này để đi siêu âm cho kết quả chính xác.

Trên đây là 3 cách xác nhận việc mang bầu ở những tuần đầu tiên của thai kỳ, trong đó phương pháp thử thai tại nhà bằng que thử vẫn được khuyến khích nhất. Với phương pháp thử máu và siêu âm, bạn chỉ nên tiến hành khi có chỉ định của bác sĩ để tránh việc mất tiền, mất thời gian hay có những lo lắng không cần thiết.

Nếu que thử đã hiện lên hai vạch, xin chúc mừng bạn nhé 😊. Nếu không có vấn đề đặc biệt nào về sức khỏe, việc bạn cần làm chỉ là nghỉ ngơi và chuẩn bị tâm thế bước vào hành trình thai kỳ trong 9 tháng trước mặt. Đừng quên, trong hành trình đó, tôi luôn sẵn sàng đồng hành với bạn bất cứ khi nào bạn cần.

Inscrivez-vous maintenant

-----------

Tài liệu tham khảo:

1. https://my.clevelandclinic.org/health/articles/9703-pregnancy-tests

2. https://medlineplus.gov/lab-tests/pregnancy-test/

3. https://www.webmd.com/guide/pregnancy-tests

4. https://www.thehealthsite.com/pregnancy/could-you-be-pregnant-confirm-with-these-pregnancy-tests-53342/

5. https://www.cerballiance.fr/fr/blog/grossesse/beta-hcg-le-test-de-grossesse

6. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/fetal-ultrasound/about/pac-20394149

7. https://www.webmd.com/parenting/baby/features/first-pregnancy-ultrasound

   Share Her Care

   ---

   Nếu muốn gặp gỡ, trò chuyện với Chi nhiều hơn, bạn có thể tham gia cộng đồng “Sổ tay làm mẹ”. Cộng đồng này được thành lập để chia sẻ những kiến thức và kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe cho trẻ từ lúc em bé còn trong bụng mẹ.